Xử lý hình sự cá nhân trốn đóng, gian lận bảo hiểm xã hội

Từ ngày 1-9, Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐTP ngày 15-8-2019 hướng dẫn áp dụng Điều 216 về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y yế (BHYT), bảo hiểm...

Bổ sung 3 tội danh

Theo đó, từ ngày 1-9, thay vì chỉ xử lý pháp nhân DN (DN) thì các cá nhân là chủ DN có các hành vi trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT, BHTN của NLĐ sẽ bị xử lý hình sự. Ông Nguyễn Trí Tuệ, Phó Chánh án TAND tối cao, cho biết, BLHS năm 2015 bổ sung 3 tội: "Gian lận BHXH, BHTN"; "Gian lận BHYT"; "Trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN" cho NLĐ. Từ khi có hiệu lực, ngành BHXH đã phát hiện những sai phạm và chuyển sang cơ quan điều tra gần 100 hồ sơ, nhưng việc truy tố, xét xử, điều tra liên quan đến lĩnh vực bảo hiểm cũng gặp khó khăn bởi nhiều quy định định tính, chung chung và có các cách hiểu khác nhau.

Theo đại diện TAND TC, trước đây cần phải có ủy quyền của NLĐ tại DN thì công đoàn cơ sở mới khởi kiện chủ sử dụng lao động với hành vi trốn đóng, nợ BHXH, BHYT, BHTN là cơ chế ủy quyền khởi kiện dân sự. Tuy nhiên, với Nghị quyết số 05 này, khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm quy định tại các Điều 214, 215, 216 của BLHS, tổ chức Công đoàn, tổ chức đại diện cho NLĐ… gửi văn bản kiến nghị khởi tố kèm chứng cứ, tài liệu liên quan đến cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng để xem xét, khởi tố theo quy định của BLHS.

Còn ông Nguyễn Đức Hòa, Giám đốc BHXH TP Hà Nội, cho hay, số người tham gia BHXH, BHYT trên địa bàn ngày càng tăng, các hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT cũng ngày càng phức tạp. Do đó, việc Nghị quyết 05 giúp thống nhất cách hiểu, quy trình, quy định thủ tục khởi tố… được kỳ vọng sẽ góp phần ngăn chặn và xử lý các hành vi phạm tội trong lĩnh vực BHXH, BHYT, từ đó giúp kéo giảm tỉ lệ nợ đọng BHXH và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của NLĐ.

xu ly hinh su ca nhan tron dong gian lan bao hiem xa hoi

Người lao động được bảo vệ tốt hơn khi xử lý hình sự cá nhân gian lận bảo hiểm. Ảnh minh họa

Cơ quan BHXH sẽ tham gia tố tụng với tư cách là bị hại

Theo quy định tại Điều 216 Bộ Luật Hình sự quy định, người nào có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 6 tháng trở lên, trốn đóng BHXH từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc trốn đóng cho 200 người trở lên thì bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, hoặc bị phạt tù từ 2 đến 7 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

Theo hướng dẫn vừa được ban hành, trong các vụ án hình sự mà các bị can, bị cáo bị truy cứu trách nhiệm hình sự về ba tội danh nêu trên, cơ quan BHXH sẽ tham gia tố tụng với tư cách là bị hại. Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, cơ quan BHXH gửi văn bản kiến nghị khởi tố kèm theo chứng cứ, tài liệu có liên quan để xem xét, khởi tố. Đối với tổ chức công đoàn, tổ chức đại diện cho NLĐ và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm thì thông báo ngay đến cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Nghị quyết còn dành Điều 5 quy định về nguyên tắc xử lý các hành vi vi phạm. Theo đó, đối với hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp thực hiện trước 0 giờ ngày 1-1-2018 thì không xử lý hình sự theo Điều 216 BLHS mà tùy từng trường hợp xử lý. Nếu chưa xử phạt vi phạm hành chính và chưa hết thời hiệu xử phạt thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử phạt hành chính. Trường hợp đã xử phạt vi phạm hành chính mà cá nhân, tổ chức bị xử phạt cố tình trốn tránh, trì hoãn thì thời hiệu thi hành được xác định tại khoản 2 Điều 74 Luật Xử lý vi phạm hành chính. Nếu gây thiệt hại cho NLĐ, cơ quan BHXH hoặc tổ chức, cá nhân khác thì người bị thiệt hại có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường ngoài hợp đồng đối với người vi phạm theo luật dân sự.

Nghị quyết nêu rõ: “Không coi việc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ trước 0 giờ ngày 1-1-2018 là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 216 BLHS”. Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề Xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi, thực tế cho thấy, nhiều trường hợp DN phá sản, giải thể, chủ DN bỏ trốn, nợ đọng BHXH dẫn đến NLĐ chưa được xử lý các chính sách về BHXH, BHYT. Ông Lợi đề nghị các cơ quan liên quan nắm chắc tình hình “để tránh lợi dụng việc chúng ta không hồi tố vấn đề này”.

“Rất nhiều ý kiến nói rằng phải hồi tố nhưng qua xem xét, nếu chúng ta làm quá mức như vậy sẽ gây khó khăn, áp lực cho các DN” - ông Lợi cho hay và đề nghị BHXH Việt Nam giúp cơ quan quản lý “chốt” ngay số liệu về việc này.

Đỗ Phương

Mời bạn đọc thêm:
Loading...

Bình luận của bạn về bài viết !