Xung đột Armenia - Azerbaijan từ quá khứ đến hiện tại

Căng thẳng giữa hai quốc gia từng thuộc Liên bang Xô viết từ hơn 3 thập niên qua tái bùng phát liên quan vùng Nagorno Karabakh.

Các lực lượng của ArmeniaAzerbaijan hôm qua tiếp tục đụng độ dữ dội tại vùng Nagorno - Karabakh ngày thứ 2 liên tiếp, gây lo ngại bất ổn tái bùng phát tại vùng Caucasus giữa 2 nước vốn căng thẳng kéo dài từ hơn 3 thập niên. Theo Reuters, xung đột nổ ra từ ngày 27.9 tại khu vực tranh chấp, với nhiều xe tăng, pháo và máy bay được huy động vào cuộc chiến, dẫn đến nguy cơ tái diễn chiến tranh khốc liệt giữa 2 quốc gia từng thuộc Liên Xô.
Theo Đài Al Jazeera, tâm điểm của mâu thuẫn là Nagorno - Karabakh, vùng đất rộng khoảng 4.400 km2 với phần lớn người Armenia thiểu số, do chính quyền Xô viết sáp nhập thành vùng tự trị thuộc Azerbaijan vào năm 1921. Dần dần, vùng này có xu hướng đặt dưới sự quản lý trực tiếp của chính quyền Azerbaijan, điều mà người thiểu số Armenia tại đây không chấp nhận.
Vào năm 1988, cơ quan lập pháp Nagorno - Karabakh bỏ phiếu về việc sáp nhập vào Armenia, khiến chính quyền Azerbaijan và Moscow cực lực phản đối. Từ đó, phong trào ly khai tại Nagorno - Karabakh ngày càng lớn dần, cuốn Armenia và Azerbaijan vào cuộc chiến quy mô lớn khiến khoảng 30.000 người thiệt mạng và hàng trăm ngàn người phải sơ tán.
Dù đạt thỏa thuận ngừng bắn vào năm 1994 dưới sự hòa giải của các nước Nga, Mỹ và Pháp, tiến trình hòa đàm vẫn bế tắc và các vụ đụng độ thường xuyên xảy ra tại Nagorno - Karabakh và dọc biên giới 2 nước. Đáng chú ý, vào tháng 4.2016, hai bên đụng độ tại Nagorno - Karabakh khiến khoảng 110 người thiệt mạng và là xung đột khốc liệt nhất sau thỏa thuận ngừng bắn. Một vụ đụng độ khác vừa xảy ra vào tháng 7 khiến ít nhất 17 binh sĩ thuộc 2 bên thiệt mạng.
Kể từ năm 2008, Armenia và Azerbaijan đã tổ chức hơn 10 cuộc gặp cấp cao để tìm hướng giải quyết vấn đề liên quan đến Nagorno - Karabakh. Tuy nhiên, 2 bên vẫn chưa tìm được giải pháp do đều coi vùng lãnh thổ này thuộc chủ quyền và không chấp nhận các phương án hòa giải được đưa ra.
Armenia, quốc gia theo Kito giáo từ thế kỷ thứ 4, đã trải qua nhiều bất ổn về chính trị và kinh tế kể từ khi độc lập. Giới lãnh đạo từ thời Xô viết bị cáo buộc đàn áp phe đối lập và sửa đổi kết quả bầu cử. Vào năm 2018, biểu tình rầm rộ giúp đưa đương kim Thủ tướng Nikol Pashinyan lên nắm quyền. Trong khi đó, Azerbaijan là quốc gia phần đông theo đạo Hồi và do cựu sĩ quan Cơ quan tình báo Liên Xô (KGB) là Heydar Aliyev làm tổng thống từ năm 1993. Ông trao quyền cho con trai là đương kim Tổng thống Ilham Aliyev vào 2003, chỉ vài tuần trước khi qua đời.
Đến năm 2017, ông Ilham bổ nhiệm phu nhân là bà Mehriban Aliyeva làm phó tổng thống thứ nhất. Azerbaijan là quốc gia giàu dầu mỏ và nhờ vào liên minh, nước này từng nhiều lần được Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ về việc kiểm soát vùng Nagorno - Karabakh. Trong khi đó, Armenia lại mâu thuẫn với Thổ Nhĩ Kỳ liên quan đến vụ tàn sát khoảng 1,5 triệu người Armenia bởi đế chế Ottoman trong Thế chiến 1.
Nga đến nay duy trì mối quan hệ gần gũi với Armenia và là trung gian hòa giải chính trong khu vực. Nga còn đứng đầu liên minh Quân sự Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể (CSTO), trong đó có Armenia. Căng thẳng giữa Armenia và Azerbaijan luôn là tâm điểm trong khu vực và trên thế giới còn do nơi đây là hành lang của các đường ống dẫn dầu khí đến các Thị trường trên thế giới. Cách khu vực xung đột hôm 27.9 chưa đến 50 km là đường ống dẫn dầu từ Baku (Azerbaijan) đến Ceyhan (Thổ Nhĩ Kỳ), với lưu lượng lên đến 1,2 triệu thùng/ngày.
Thương vong gia tăng
Hãng AFP đưa tin lực lượng ly khai người Armenia ở vùng Nagorno - Karabakh hôm qua xác nhận có thêm 27 binh sĩ thiệt mạng trong xung đột với Azerbaijan, nâng tổng số người thiệt mạng lên 58. Ngoài ra còn có 9 dân thường thiệt mạng, gồm 7 người Azerbaizan và 2 người Armenia. Bộ Quốc phòng Armenia cho hay giao tranh tiếp diễn và lực lượng của nước này đã chiếm lại các vị trí do phía Azerbaijan chiếm hôm 27.9. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Azerbaijan lại cho hay “đang tấn công các vị trí của kẻ thù và đã chiếm một số vị trí chiến lược quanh làng Talysh, trong khi kẻ thù đang rút lui”. Azerbaijan còn cho hay đã tiêu diệt 550 binh sĩ ly khai, nhưng Armenia bác bỏ thông tin này.
Cùng ngày, Armenia cáo buộc Thổ Nhĩ Kỳ điều 4.000 binh sĩ từ bắc Syria đến hỗ trợ Azerbaijan, dù Azerbaijan bác bỏ thông tin này.
Tin liên quanChiến sự Armenia-Azerbaijan leo thang, thêm 15 binh sĩ Nagorno-Karabakh thiệt mạngTổng thống Trump nói sẽ tìm cách chấm dứt chiến sự Armenia-AzerbaijanTổng thống Putin kêu gọi xuống thang căng thẳng Armenia - Azerbaijan
Mời bạn đọc thêm:
Loading...

Bình luận của bạn về bài viết !

Loading...
Loading...